بایزید بسطامی
..
نوشته اند که مادر بایزید، قبل از خوردن لقمه نانی، جویا می شد که گندم این
نان از کجا آمده است؟
مبادا که از گندم همسایه بدون اطلاع یا رضایت او، به گندم های مزرعه ما،
آمده باشد و حرام به حساب آید.
خب اگر چنان بوده است که گفته اند، پس خود بایزید با کوشش خودش در
بالا رفتن درجه های عرفانی اش، نقش سازنده ای نه داشته است.
بلکه به نوعی، ساخته شده ، پایه ریزی و پیش سازی شده بوده است، و
آن چنان می بایست عمل می کرد که کرد.
در باره شیخ ابوالحسن خرقانی، گویند که وقتی بایزید به دیار خرقان رسید،
نفس ها کشید و گفت بوی یار می آید، در حالی که شیخ ابوالحسن،
حدود صد و بیست سال پس از این گفتار بایزید، در خرقان، به دنیا آمد.
پس شیخ ابوالحسن نیز از خود و به سعی و تلاش خود، به آن درجه از عرفان
نرسیده است، بلکه به وجود آمدن او برنامه ریزی و پیش بینی شده بود
و چنان پایه ریزی و پیش سازی شده بود که نشان داد.
یا مولوی بلخی وقتی با پدرش از نیشابور گذر می کردند، عطار به پدر
مولانا گفته بود که در پیشانی فرزند تو، آینده ای درخشان می بینم.
.
تولد های حضرت موسی و حضرت عیسی و حضرت محمد (ع) هر کدام
داستانی دارد که از زمان های جلو تر، آمدن شان، پیش گوئی شده بوده است.
پس به خود باز نامده بودند که خودشان، خود را به سازند، بلکه
چنین ساخته شده بودند.
.
آن چنان که بچه گنجشک نمی تواند قناری یا بلبل هزار آهنگ بشود.
آیا اگر گنجشکی، از بامداد تا شامگاه تمرین کند، می تواند چون قناری بخواند؟
نه که نمی تواند،
بایستی آن چنان گلو و حنجره ای را داشته باشد تا بتواند چون قناری چهچه به زند.
.
این بزرگ مردان نیز چنان ساخته شده بودند که نشان داده اند، و بزرگی
و نام آن ها، درک و معرفت آن ها، با سعی و تلاش خودشان ساخته نشده است،
بلکه آن ها را چنین قالب ریزی کرده و یا چنین فرستاده بودند.
یعنی مایه و پایه برای چنین درک و معرفتی، از پیش در آن ها قرار داده شده بود.
.
بایزید از خود نبودی بایزید
مادرش او را چنین آورد پدید
تخم او پاک می بود از، جد و پدر
گندم، از جو کاشتن، ناید پدید
.
لازم به گفتن است که این مردان بزرگ، برگزیده از سوی خداوند بوده اند
یا از سوی طبیعت، یا عالم ِ برتر، هرکدام که مورد باور است.
چنین مرتبه ای از بینش و قدرت تفکر، با سعی و تلاش شخصی به تنهائی
ممکن نیست و بایستی خمیر مایه اش را داشت تا چنین مقام والائی پیدا کرد.
باید چیزی در نهاد مردان باشد که بتواند چنین اعتلا کنند، و نورافشانی کنند.
..
سوز
۳۱ خرداد ۲۵۸۲ شاهی - ۱۴۰۲ هجری
21.06.2023
